Siteni Konuşarak Yönetmek — Yapay Zekâ ve WordPress

WordPress'in güzel bir özelliği var ve çoğu kullanıcı bunu hiç duymuyor: resmî bir kapısı var. Yani siteye tarayıcı açmadan, panele girmeden, tıklamadan içerik gönderebiliyorsun. Bu kapı WordPress'in kendi içinde, kutudan çıkıyor.

Bu ne işe yarar? Somut anlatayım.

Yüzlerce yazıya tek tek dokunmak

Sitemde iki yüzden fazla yazı vardı. Hepsinin sonuna aynı bilgi bloğunu eklemem gerekiyordu — birkaç bağlantı, kısa bir davet.

Elle yapılsa: yazıyı aç, en alta in, bloğu yapıştır, güncelle, kapat. İyimser bir tahminle yazı başına iki dakika. İki yüz yazı = yedi saat. Ve yedinci saatte dikkatin dağıldığı için hata yapacaksın.

Resmî kapıdan yapılınca: bir tur, birkaç dakika. Hepsi.

Ama asıl önemli olan kısım hızda değil. Yazıların kimliği korundu. Adresleri değişmedi, yayın tarihleri değişmedi, sadece gövdeleri güncellendi. Okurun yer imi kırılmadı, arama motorunun kayıtları bozulmadı.

Bunu elle yaparken de korursun tabii — ama yedinci saatte yanlışlıkla bir yazının tarihini bugüne çekme ihtimalin epeyce yüksektir.

Neler yapılabiliyor

Kapı açıldığında yapılabilecekler şunlar:

Yeni yazı oluşturmak, taslak bırakmak ya da doğrudan yayımlamak. Var olan bir yazının başlığını, gövdesini, özetini değiştirmek. Görsel yüklemek ve yazıya yerleştirmek. Kategori ve etiket düzenlemek. Yazıları listeleyip aralarında arama yapmak.

Yani panelde yapabildiğin hemen her şey.

Bunun pratikte anlamı şu: artık "şu yazıyı düzelt" diyebiliyorsun. Hangi yazı olduğunu, nasıl düzelteceğini tarif ediyorsun, iş yapılıyor. Arada tıklama yok.

Kurduğum hat

Kendi işimde şöyle çalışıyor. Bir video yayımlıyorum. O videodan bir blog yazısı üretiliyor: metni yazılıyor, içindeki sayılar kaynakla karşılaştırılıp doğrulanıyor, konuyu anlatan çizimler üretiliyor, sonra siteye gidiyor. Video yazının içine gömülüyor, altına bağlantılar ve bir açıklama bloğu ekleniyor.

Hepsi tek bir tetikleyiciyle. Her akşam belirli bir saatte çalışıyor.

Bu hattı kurarken öğrendiğim şeyleri anlatmak istiyorum, çünkü asıl değerli kısım orada.

"Gönderildi" ile "görünüyor" aynı şey değil

En pahalı dersim buydu.

Yazılar siteye gidiyordu. Sistem her seferinde "başarılı" diyordu. Adres dönüyordu, kayıt oluşuyordu, her şey yolundaydı.

Fakat site bakım modundaydı.

Yani ziyaretçi — ve arama motoru — o adrese gittiğinde yazıyı değil, "çok yakında" yazan bir sayfayı görüyordu. İçerik oradaydı, kimse göremiyordu.

Sistem bana yalan söylemedi. Gerçekten gönderilmişti. Ben yanlış şeyi ölçüyordum.

Otomasyonda ölçtüğün şey, kullanıcının gördüğü şey olmalı. Süreç raporu değil, sonucun kendisi. "İşlem başarılı" mesajı bir kanıt değildir.

Bunun üzerine sisteme bir kontrol ekledim: yayınlamadan önce siteye ziyaretçi gibi bakıyor. Kapalıysa uyarıyor ve dışarıya verilen bağlantıları buna göre ayarlıyor.

Sessiz başarısızlık

İkinci ders: uzun süren otomatik işler sessizce durabilir.

Hata vermez. Çöküp kapanmaz. Sadece bir şey yapmaz. Ekranda hâlâ çalışıyormuş gibi görünür.

Bir keresinde saatlerce süren bir yükleme işinin takıldığını sandım, çünkü ekranda hiçbir şey akmıyordu. Meğer gayet çalışıyormuş — sadece kayıtlar tampona yazılıyor, ekrana geç düşüyormuş. Neredeyse iptal edip baştan başlatıyordum.

Tersi de oldu: çalışıyor görünen bir işin aslında çoktan durduğunu fark etmem uzun sürdü.

Çözüm ikisinde de aynı: dosyanın kendisine bak. Boyutu büyüyor mu, son değişiklik saati ilerliyor mu. Sürecin ne dediğine değil, çıktının ne olduğuna bak.

Güvenlik: bu kapıyı nasıl açmalı

WordPress'in resmî kapısı "uygulama parolası" denen bir şeyle açılıyor. Panelden oluşturuluyor, bir kez gösteriliyor, sonra saklanıyor.

Dikkat edilmesi gereken üç şey var.

Bir: bu parola tam yetkilidir. Hangi kullanıcıya bağlıysa onun yapabildiği her şeyi yapar. Yönetici hesabına bağlarsan, o parolayı eline geçiren kişi siteni yönetir. Bu yüzden mümkünse ayrı bir kullanıcı açıp yalnız gereken rolü vermek daha doğru.

İki: parola koda ve komuta yazılmaz. Ayrı bir dosyada durur, program oradan okur. Bir komutun içine açıkça yazdığın parola; ekran görüntüsünde, geçmiş kayıtlarında, log dosyalarında kalır.

Üç: bir kez göründüyse yenile. Parolayı yanlışlıkla bir yere yapıştırdıysan, "kimse görmedi" deme. İfşa olmuş say ve yenisini oluştur. Yenilemek iki dakika; ihmal etmenin bedeli belirsiz.

Nereden başlamalı

Sitende tekrar eden bir iş varsa — her yazıya aynı şeyi eklemek, kategorileri düzenlemek, eski yazıları güncellemek — başlangıç noktan orası.

Önce küçük bir şeyle dene. Tek bir yazıyı güncelle. Sonucu gözünle kontrol et. Doğru çalıştığından emin ol.

Sonra ikiye çıkar. Sonra ona.

Ve her seferinde şunu sor: bu yanlış giderse geri alabilir miyim?

Yazı güncellemek geri alınır. Yazı silmek zordur. Toplu silmek felakettir.

Geri alınabilir işlerle başla. Diğerlerini elinde tut.